Megaloblastna anemija

ponedeljak, 25 jun 2012 20:16

Napisao Redakcija

0 Komentari

Anemije predstavljaju veliku grupu oboljenja crvene krvne loze koju karakteriše smanjenje broja eritrocita (crvenih krvnih zrnaca) i smanjena koncentracije hemoglobina u krvi.

Nastaju usled nesklada između količine stvaranja erotrocita i njihove razgradnje. Kada se postavi dijagnoza anemije, neophodno je utvrditi njen uzrok.

Postoje 3 najčešća razloga nastanka anemije:
1. Anemije zbog smanjenog stvaranja eritrocita
2. Anemije zbog povećane razgradnje eritrocita
3. Anemija zbog povećanog gubitka krvi

Megaloblastna anemija prestavlja jednu od brojnih anemija kao posledica smanjenog (ili usporenog) stvaranja funkcionalnih eritrocita. Nastaje usled poremećaja sinteze DNK u matičnim ćelijama koštane srži. Većina megaloblastnih anemija (95%) uzrokovana je nedostatkom vitamina B12 (cijankobalamin) i/ili folne kiseline. Nedostatak folne kiseline i vitamina B12 nastaje usled neadekvatnog unosa (alkoholizam, dijeta, narkomanija), malapsorpcije (smanjeno stvaranje unutrašnjeg faktora usled oboljenja želuca, bolest tankog creva), povećane potrošnje ( rast i razvoj dece, trudnoća, povećana fizička aktivnost, dijaliza, hemolizne anemije) i usled uzimanja lekova ( metotreksat). Nedostatak folne kiseline najčešće nastaje usled neadekvatnog unosa, dok nedostatak vitamina B12 nastaje najčešće zbog oboljenja želuca i tankog creva.
Nedostatak folne kiseline nastaje kod osoba sa povećanim potrebama (povećana fizička, aktivnost, stres, trudnoća, ubrzan rast i razvoj), dok nedostatak vitamina B12 nastaje nastaje najčešće kod starijih, sa hroničnim oboljenjima želuca i tankog creva i alkoholičara.

Simptomi i znaci:

Megaloblastna anemija nastaje postepeno, sporo napredujući. U organizmu (u jetri i drugim organima) skladište se velike količine vitamina B12, koje, u slučaju, nedovoljnog ili usled prestanka unosa mogu snabdevati organizam vitaminom B12 tokom nekoliko godina. Rezerva folne kiseline je znatno manja, i ukoliko se ne unosi traje svega oko 3-4 meseca. Iz navedenog proizilazi zaključak da simtomi nastaju nakon nekoliko godina od početka smanjenja vitamina B12 i nekoliko meseci od nedostatka folne kiseline. Pacijent oseća slabost, malaksalost, lako zamaranje i lupanje srca. Pojedine osobe imaju nadimanje stomaka, sa gubitkom apetita, pojavom prolivastim stolicama. Nedostatak folne kiseline dovodi samo do megaloblastne anemije, dok nedostatak vitamina B12 može dovesti do pečenja jezika, najviše izraženo nakon konzumiranja kisele hrane, a vremenom dolazi do gubitka ukusa, bolova, trnjenja i bockanja najviše u predelu nogu, otežan hod, a vrlo retko može dovesti do oduzetosti nogu.

Pacijenti su bledi, koža može biti bledo-žućkasta, malaksali su. Jezik je gladak, malinast. Pri hodu i radu zapaža se lako zamaranje, ubrzano disanje, ubrzan rad srca. Jetra i slezina migu biti uvečani. Kod pacijenata sa nedostatkom vitamina B12 zapaža se hod na širokoj osnovi, nestabilnost pri hodu.

U laboratoriji se zapaža anemija (smanjen broj eritrocita, smanjena vrednost hemoglobina, smanjen hematokrit). Karakteristično je da su eritrociti krupni, nezreli. Ostali dijagnostički pregledi podrazumevaju: ultrazvuk abdomena, određivanje koncentracije vitamina B12 i folne kiseline u krvi, biopsiju kostne srži. Za dokazivanje nedostatka vitamina B12 koristi se i Šilingov test, koji služi za određivanje apsorpcione moći tankog creva.

Terapija se zasniva prvenstveno na konzumiranju hrane koja sadrži dovoljne količine folne kiseline i vitamina B12-. Folne kiseline ima u zelenom povrću (zelena salata, spanać, kelj, prokelj), paradajzu, pasulju, grašku,mleku, jajima, kikirikiju, orasima, bananama, pomorandžama i dinjama. Folata ima u džigerici, kvascu i žumancu. Vitamina B12 ima u hrani životinjskog porekla: jetra, riba, mleko, jaja, većina sireva.

Kod osoba sa megaloblastnom anemijom uzrokovanom ndostatkom vitamina B12 i folne kiseline preporučuje se doživotno uzimanje preparata folne kiseline (tablete), dok se vitamin B12 dobija doživotno u određenim vremenskim razmacima u vidu injekcija.

Autor: MSc dr med Olivera Rankov

Klinički centar Vojvodine